VFA ibasura!

Nang unang umupo si Duterte bilang pa­ngulo, nagpahiwatig siya ng dramatikong pagpihit sa patakarang panlabas. “I announce my separation from the United States,” aniya sa isang talum­pati. Waring nagbadya ito ng makasaysayang pagputol sa mahigit isang siglo ng kolonyal na pagpapailalim ng Pilipinas sa US.

Ngunit mabilis na nalantad ng mga pangyayari ang reyalidad sa likod ng retorika ni Duterte. Walang “paghihiwalay” na naganap. Aktibo ang naging pangingialam ng mga “tagapayong militar’ ng US sa AFP sa pagkubkob at pagwasak nito sa Marawi. Inalayan ni Duterte ng awit si US Pres. Donald Trump sa Malacanang. Patuloy na nagdaos ng Balikatan at iba pang joint military exercises ang US at Pilipinas. Sa bisa ng kasunduang EDCA, nakumpleto ang unang pasilidad ng US sa loob ng Basa Air Base noong 2019.

Samantala, walang kapantay ang naging pagsuko ni Duterte sa soberanong karapatan ng Pilipinas sa Tsina, laluna sa West Philippine Sea, kapalit ng mga mapagsaman­ta­lang pautang at pa­mumuhunan na pinakikinabangan ng kanyang naghaharing pangkatin. Sa halip na nagsasariling patakarang panlabas, pagpapakatuta sa dalawang dayuhang amo. Maihahanay ang “paghihiwalay” sa US sa listahan ng mga pangakong napako ni Duterte, tulad ng pagwakas sa iligal na droga sa loob ng anim na buwan, pagbawal sa “endo” o kontraktwalisasyon ng mga manggagawa, at pagdoble sa suweldo ng mga guro.

Nitong nakaraang linggo, binuhay muli ni Duterte ang kanyang retorika at posturang anti-US. Bilang tugon sa panggigipit ng gubyernong US sa kanyang administrasyon, partikular ang pagkansela nito ng US visa ni Sen. Bato de la Rosa, ang pa­ngunahing arkitekto ng madugong Oplan Tokhang, nagbanta si Duterte na kanyang kakanselahin ang Visiting Forces Agreement kung hindi bibigyan ng bagong US visa si Bato. Nakikialam umano ang US sa mga usaping internal ng bansa, tulad ng gera kontra droga at pagpiit kay Sen. Leila De Lima.

Kamuhi-muhi ang piniling batayan ni Duterte upang iwagayway ang bandila ng soberanya. Hindi maairing gamitin ang watawat upang pagtakpan ang pagpaslang ng libo-libong maralita sa ngalan ng kanyang pekeng gera kontra droga.

Gayumpaman, hindi nito mababago ang matagal nang panawagan ng ma­kabayan kilusan sa Pilipinas: ang kagyat at walang-kondisyong pagbasura sa VFA at iba pang di-pantay na tratado at kasunduan sa pagitan ng Pilipinas at US. Paano mapapalayas ang mga tropa, base, at pasilidad ng Kano sa Pilipinas? Sa pamamagitan ng pagbasura sa VFA at ang nakatatandang katuwang nito na ­Mutual Defense Treaty. Ang dalawang tratadong ito ang nagbibi­gay ng konstitusyonal at ligal na tungtungan sa presensya ng tropa at base ng US sa loob ng bansa.

Kay Pang. Duterte: Ibasura na ‘yan! Walang urungan!